SAĞLIKLI VE GÜVENLİ OYUNCAKLAR

OYUNCAK SEKTÖRÜNDE STANDARDİZASYON VE UYGUNLUK

 Güvenli oyuncaklar, çocuklar için üretilen oyuncakların güvenlik standartları uyarınca üretilmesi ile oluşur. Tüm dünyada çocuklarına oyuncak alırken ebeveynlerin en büyük endişeleri oyuncakların çocuklar için güvenli ve zehirli madde içermeyen malzemeden yapılması olmuştur. Oyuncaklar, çocukların keyifli zaman geçirmesi ve eğitimi için çok önemli olmasına karşın bir çok çocuk oyuncağa bağlı sebeplerden yaralanmakta veya zarar görmektedir. 3 yaşından küçük çocuklar için oyuncağın kopan veya küçük parçalarını yutması veya boğulması büyük bir risk teşkil etmektedir. Çünkü 3 yaş altı çocuklar nesneleri ağızlarına koyarak tanımaya çalışırlar. Oyuncak üreticileri belirli yaş grupları için ürettikleri oyuncaklar için yasal talimatlara uymalı ve bu talimatlar doğrultusunda oyuncak ambalajlarının üzerine etiketler koymaları gerekmektedir. Öte yandan en önemli unsurlardan biri ise ebeveynlerin veya büyüklerin çocukları oyun esnasında gözetim altında tutmasıdır.

Ayrıca ebeveynlerin veya yetişkinlerin çocuklar için oyuncak satın alırken dikkat etmesi gereken ibareler şu şekildedir. Kumaştan yapılmış oyuncakların üzerinde alev almaz veya ateş geciktirici kumaştan üretilmiştir etiketi bulunmalı. Pelüş oyuncaklar yıkanabilir ibaresi taşımalıdır. Boyalı oyuncaklar kurşun içermeyen boya ile boyandıkları açıklamasını taşımalıdır. Sanat malzemelerinin zehirli kimyasal içermemesi gereklidir. Elektrikli oyuncaklarda UL (Underwriters Laboratories) ibaresi olmalıdır ki bu etiket elektrik aksamının güvenlik açısından test edildiğini gösterir. Oyuncak güvenlik mevzuatına göre güvenli bir oyuncak öncelikle çocukların yaşlarına uygun dizayn edilmeli ve üretilmeli, dayanıklı ve zehirsiz olmalıdır. 0-12 aylık bebekler, yürümeye henüz başlayan bebekler ve anaokulu çağındaki çocuklar için oyuncaklar en az 3 cm eninde ve 6 cm boyunda olmalıdır ki yutulamasın ve soluk borusunu tıkamasın. Pil ile çalışan oyuncaklarda çocukların kolayca açamaması için pil yuvasının kapağı vidalı olmadır. Çünkü pillerin yutulması veya sızıntı yapması iç kanamalara, boğulmalara veya kimyasal yanmalara sebep olabilmektedir. Bebekler için oyuncak alırken çekerek kopan parçaları olmadığına ve çiğnendiği zaman kırılacak oyuncaklar olmadığına dikkat etmek gerekir. Binerek kullanılan oyuncaklar için çocuğun desteksiz oturabildiği bir yaşa gelmesine dikkat edilmelidir. Sallanan at veya vagon gibi binek oyuncakların çocukların tutunabilecekleri sabit ipleri olması gerekir. Okul çağındaki çocuklar için bisiklet, skuter, kayak tahtası ve patenlerin kasketsiz kullanılmaması, el, bilek ve çene için de koruyucuların kullanılması gerekir. Oyuncak dartların ucu sivri olmamalıdır. Silahlar, gerçek silah ile karıştırılması için parlak renklerde boyanmış olmalıdır. Ayrıca çocuklar dartları, silahları ve okları kimseye doğrultmamalıdır. Ebeveynler sıkça kırılan oyuncakları kontrol edip gerekirse onarmalı veya atmalıdır. Oyuncaklar sıkça su veya deterjanlı su ile temizlenerek durulanmalı.

ISO 8124-1:2014 oyuncak güvenliği düzenlemesine göre plastik oyuncaklar kurşun, kadmiyum içermemelidir. Bu toksik kimyasal maddeler çocuğun gelişimini, motor duyularını ve hormonlarını geriletmektedir. Kadmiyum böbrekler, ciğerler ve bağırsaklar üzerinde yan etkilere yol açabilir. Ayrıca kadmiyum ciğer ve prostat kanserine yol açabilmektedir. Kadmiyum kan basıncının yükselmesine sebep olabilir.

Oyuncak yapımında hammadde olarak kullanılan PVC’nin doğada geri dönüşebilmesi için yıllar gerekmektedir. PVC’nin stabilize edilebilmesi için kurşun kullanılmaktadır. Çocuk oyuncaklarında civa ve arsenik gibi kimyasal maddelere de rastlanmaktadır. PVC’yi yumuşatıp şekil verilebilir esnekliğe getirebilmek için kullanılan kimyasallardan biri de Fıtalattır. Fıtalat kimyasal olarak PVC’ye bağlanmadıkları için sıvı ile teması halinde akışkan özelliğe sahiptir. Tüm bu kimyasal maddeler çeşitli organların tahribatı, gelişim bozuklukları ve zeka gerilemelerine sebep olabilmektedir.

Sürdürülebilir ürünlerin oyuncak piyasasında yerini alabilmesi için tasarım, üretim ve tüketim nosyonlarının radikal olarak değişmesi gerekmektedir. Zira plastik oyuncakların üretim süreçleri de kullanım sonrası doğaya dönüşleri de çevre dostu olmamaktadır. Bu çerçevede eko tasarım yaklaşımı ile tasarlanan oyuncaklar üretilerek yeni materyaller ile zararsız maddelerden ve hümanist oyuncaklar üretilmelidir (Edwards, 2010). Bu sebeple Avrupa Birliği yasal mevzuatları doğrultusunda oyuncakların sağlıklı üretildikleri, çeşitli testlerden geçerek CE ibaresini taşıdıkları, imalatçı, ithalatçı bilgileri ve hangi yaş için uygun olduğu bilgileri taşımalı oyuncak ambalajları. Yetişkinler bu özellikleri taşıyan oyuncaklar tercih etmeye özen göstermeli ayrıca çocuklarının yaşına ve gelişimine uygun oyuncaklar seçtiklerine emin olmalılar.